Trang chủSáng ngày 23/9/2026, Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN tổ chức chương trình “Tập huấn về nghiên cứu khoa học”, tập trung vào ứng dụng AI trong nghiên cứu và quản trị tài liệu học thuật, đồng thời hướng dẫn sử dụng Phần mềm Nghiên cứu khoa học. Chương trình góp phần trang bị cho giảng viên phương pháp và công cụ số thiết thực, nâng cao hiệu quả triển khai, quản lý nghiên cứu và bảo đảm các chuẩn mực học thuật trong bối cảnh chuyển đổi số.
Mở đầu chương trình, TS. Nguyễn Đức Lâm – Trưởng phòng Nghiên cứu Khoa học và Hợp tác Phát triển, Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động ứng dụng công nghệ, đặc biệt là AI, trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Theo TS. Nguyễn Đức Lâm, AI và các công cụ số chỉ thực sự phát huy giá trị khi được sử dụng trên nền tảng tư duy nghiên cứu bài bản, có kiểm chứng và gắn với trách nhiệm, liêm chính học thuật; qua đó hỗ trợ giảng viên nâng cao chất lượng và hiệu quả nghiên cứu.
TS. Nguyễn Đức Lâm phát biểu khai mạc và định hướng nội dung chương trình tập huấn
AI là trợ lý nghiên cứu, không phải người thay thế nhà khoa học
Tiếp nối chương trình, PGS.TS. Phan Thế Công – diễn giả đến từ Trường Đại học Thương mại trình bày chuyên đề “Ứng dụng AI trong nghiên cứu và quản trị học thuật: Từ hình thành ý tưởng đến công bố khoa học có trách nhiệm”. Chuyên đề cung cấp một lộ trình thực hành xuyên suốt vòng đời nghiên cứu, giúp người tham dự nhận diện rõ AI có thể hỗ trợ ở khâu nào, cách khai thác công cụ phù hợp và đặc biệt là cách kiểm chứng đầu ra trước khi sử dụng trong sản phẩm khoa học.
Một trong những thông điệp xuyên suốt được PGS.TS. Phan Thế Công nhấn mạnh: AI là trợ lý nghiên cứu, không phải tác giả thay thế nhà khoa học. AI có thể hỗ trợ tạo lập, xử lý, phân tích và diễn giải tri thức; hỗ trợ đọc tài liệu, lập đề cương, phân tích dữ liệu, viết và phản biện. Tuy nhiên, AI không thể tự bảo đảm tính đúng, tính mới, tính đạo đức hay giá trị khoa học của một nghiên cứu. Trách nhiệm đặt vấn đề, kiểm chứng bằng chứng và đưa ra quyết định cuối cùng vẫn thuộc về nhà nghiên cứu.
Từ góc nhìn đó, diễn giả giới thiệu lộ trình nghiên cứu với AI qua 8 chặng, gồm: Ý tưởng – Tổng quan – Thiết kế – Dữ liệu – Phân tích – Viết bài – Công bố – Tác động. AI có thể tham gia hỗ trợ ở từng mắt xích, song tiêu chuẩn khoa học không vì thế mà thay đổi; chất lượng đầu ra vẫn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, cách đặt câu hỏi và cơ chế kiểm chứng của người nghiên cứu.
Nội dung tập huấn cũng đi sâu vào cách sử dụng AI để chuyển từ một chủ đề rộng thành vấn đề nghiên cứu có khả năng kiểm chứng; xác định khoảng trống nghiên cứu; xây dựng câu hỏi, mục tiêu và đóng góp khoa học; đồng thời kiểm tra sự thống nhất giữa tên đề tài – câu hỏi – mục tiêu – phương pháp – dữ liệu – kết quả dự kiến. Theo chuyên đề, một đề tài tốt cần nằm tại giao điểm giữa tính mới, tính khả thi và tính hữu ích.
Bên cạnh những lợi ích về tốc độ và khả năng hỗ trợ xử lý thông tin, PGS.TS. Phan Thế Công đặc biệt lưu ý yêu cầu bảo đảm liêm chính học thuật khi ứng dụng AI. Mọi nội dung do AI gợi ý, từ tài liệu tham khảo, lập luận đến dữ liệu và kết quả phân tích, đều cần được nhà nghiên cứu đối chiếu với nguồn gốc và bằng chứng khoa học. Việc lưu vết quá trình sử dụng AI, kiểm soát dữ liệu đầu vào và minh bạch phạm vi công cụ tham gia vào nghiên cứu không chỉ giúp hạn chế sai lệch, mà còn bảo đảm trách nhiệm của tác giả đối với toàn bộ sản phẩm khoa học.
PGS.TS. Phan Thế Công chia sẻ về ứng dụng AI trong toàn bộ vòng đời nghiên cứu khoa học
Chuẩn hóa quy trình với Phần mềm Nghiên cứu khoa học
Sau chuyên đề về ứng dụng AI, ThS. Đặng Trần Việt Khánh – chuyên viên Phòng NCKH&HTPT đã trực tiếp hướng dẫn giảng viên sử dụng Phần mềm Nghiên cứu khoa học. Phần hướng dẫn tập trung vào quy trình thao tác trên hệ thống để người dùng có thể chủ động thực hiện các bước liên quan đến hồ sơ và nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, thay vì chỉ tiếp cận phần mềm ở mức giới thiệu.
Quy trình được triển khai theo từng bước, bắt đầu từ truy cập hệ thống và đăng nhập tài khoản; kiểm tra, cập nhật thông tin cá nhân và thông tin hồ sơ; lựa chọn chức năng phù hợp với nhiệm vụ cần thực hiện; khai báo các trường thông tin của nhiệm vụ nghiên cứu; bổ sung nội dung, kế hoạch và các thông tin liên quan; đính kèm hồ sơ, tài liệu minh chứng; kiểm tra lại dữ liệu trước khi gửi trên hệ thống. Sau khi hoàn tất, người dùng được hướng dẫn cách theo dõi trạng thái xử lý của hồ sơ và rà soát, cập nhật thông tin khi có yêu cầu điều chỉnh.
Trong quá trình hướng dẫn, các thao tác được minh họa theo trình tự thực hiện thực tế, giúp giảng viên nhận diện rõ từng bước cần hoàn thành trên phần mềm và hạn chế các lỗi thường gặp như thiếu trường thông tin, thiếu tệp đính kèm hoặc chưa kiểm tra đầy đủ hồ sơ trước khi gửi. Cách tiếp cận theo quy trình cũng giúp người sử dụng hình dung rõ hơn mối liên hệ giữa việc chuẩn bị hồ sơ nghiên cứu và việc quản lý hồ sơ trên môi trường số.
Thông qua phần thực hành, giảng viên có thể nắm được quy trình cơ bản để tự thao tác trên Phần mềm Nghiên cứu Khoa học, chủ động hơn trong việc khai báo, cập nhật, gửi và theo dõi hồ sơ nghiên cứu. Đây là bước hỗ trợ thiết thực cho quá trình số hóa công tác quản lý khoa học, đồng thời giảm thời gian xử lý thủ tục và tăng tính thống nhất, minh bạch trong quản lý nhiệm vụ nghiên cứu.
Các giảng viên tham gia chương trình Tập huấn
Thông qua chương trình tập huấn, giảng viên được trang bị kiến thức và kỹ năng thực tiễn trong ứng dụng AI vào các giai đoạn của nghiên cứu khoa học, đồng thời nắm được quy trình sử dụng Phần mềm Nghiên cứu Khoa học để triển khai và quản lý nhiệm vụ. Những nội dung này góp phần nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ, tăng tính chủ động trong nghiên cứu và chuẩn hóa quy trình quản lý khoa học, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu và hiệu quả triển khai nhiệm vụ khoa học của đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN.